De Amerikaanse wielrenner Lance Armstrong wint zeven keer op rij de Tour de France (1999–2005), de zwaarste wielerwedstrijd ter wereld. In de jaren '90 werd bij Armstrong teelbalkanker geconstateerd met uitzaaiingen naar zijn hersenen en longen. Zijn overlevingskans was minimaal. Hij herstelde echter wonderbaarlijk en keerde terug naar de top van de wielersport. Armstrong werd een wereldwijd symbool van hoop. Zijn stichting, LiveStrong, haalde honderden miljoenen dollars op voor kankeronderzoek. Hij was een levende legende die bewees dat het onmogelijke mogelijk was.
In 2012 bracht het Amerikaanse antidopingagentschap (USADA) echter een vernietigend rapport naar buiten. De legende bleek gebouwd op een fundament van leugens. Armstrong en zijn team gebruikten op grote schaal epo, bloedtransfusies en testosteron. Het was niet zomaar een individuele fout, maar een "uiterst professioneel, geslepen en succesvol dopingprogramma". Zijn verhaal is niet alleen een verhaal van bedrog, maar ook van machtsmisbruik, intimidatie en het systematisch vernietigen van levens van degenen die de waarheid durfden te spreken. Armstrong dwong teamgenoten om mee te doen. Wie weigerde of wie dreigde uit de school te klappen, werd ontslagen of zwartgemaakt. Deze 'Omertà' (Zwijgplicht) deed lang zijn werk.
Wat het verhaal van Armstrong echt duister maakt, is niet het gebruik van verboden middelen op zich (velen deden dat destijds), maar de manier waarop hij zijn macht gebruikte om critici te vernietigen. Toen de masseuse van het team, Emma O'Reilly, details over doping onthulde, noemde Armstrong haar in het openbaar een "leugenaar" en een "alcoholist". Hij gebruikte zijn status om haar geloofwaardigheid volledig te slopen. spande talloze rechtszaken aan tegen journalisten en oud-collega's. Hij gebruikte zijn fortuin om mensen juridisch en financieel kapot te maken. In interviews gebruikte hij vaak een neerbuigende, agressieve vorm van humor tegenover journalisten die kritische vragen stelden. Hij deed alsof zij "belachelijk" waren, terwijl hij wist dat zij gelijk hadden.
In 2013 gaf hij in een interview met Oprah Winfrey eindelijk toe dat al zijn zeven Tour-overwinningen waren behaald met hulp van doping. Hij werd voor het leven geschorst en al zijn titels werden hem ontnomen.
Zijn reputatie veranderde van "de grootste atleet aller tijden" naar "een van de grootste fraudeurs in de sportgeschiedenis".
"Ik wilde winnen ten koste van alles. Ik was een pestkop. Ik controleerde het narratief en als iemand dat narratief uitdaagde, dan viel ik aan." — Lance Armstrong in latere reflecties.
Het kwaad zat hier niet in de sportprestatie zelf, maar in de corruptie van de inspiratie. Miljoenen mensen met kanker putten kracht uit zijn verhaal. Toen de waarheid uitkwam, voelden velen zich niet alleen bedrogen door een atleet, maar ook beroofd van een symbool van hoop.
Ga op zoek naar gelijkaardige voorbeelden van heroïsche sportprestaties en de duistere kanten waarmee ze soms gepaard gaan. Welke gevaren brengt (top)sport met zich mee? Kijk zowel naar de individuele atleet als naar de grotere maatschappelijke, politieke, economische en sociale gevolgen. Welke krachten (ambitie, geld, politieke macht, … ) hebben een invloed op de manier waarop we sporten? Hoe komt dit volgens jou? Welke sport beoefen je zelf? Ben je sportief? Waarom wel/niet? Is dit goed of slecht? Ga op onderzoek uit. Experimenteer …
Enkele vragen & bedenkingen die kunnen helpen …
Waar schuilt het kwaad ergens volgens jou? We denken vaak aan donkere steegjes of gevaarlijke monsters maar …
Misschien is het kwaad iets heel alledaags en banaal. Kwaad kan voortkomen uit onnadenkendheid. We zijn niet vaak bewust destructief. Het kwaad is de afwezigheid van empathie of kritisch denken.
Elke mens heeft een schaduwzijde. We voelen soms egoïsme, boosheid, … Hoe gaan we hiermee om? Willen/kunnen we dit altijd onder ogen zien? Misschien ontstaat zo wel het kwaad?
Misschien is de meest gevaarlijke schuilplaats van het kwaad, niet haat maar onverschilligheid. Mensen durven al eens wegkijken omdat het makkelijker, veiliger of comfortabeler is.
Het kwaad houdt zich ook schuil in groepsdenken en in "Wij-Zij" dynamieken. We reduceren anderen tot een label. Het kwaad vermomt zich dan als "gerechtigheid" of "ideologie".
Hoe kijken religieuze mensen naar het kwaad? Kijk/luister naar het verhaal van Job, dit is het derde boek van de wijsheid literatuur uit het Oude Testament. Wat zegt dit verhaal over het kwade en het goede?
Leidt het kwaad soms of altijd tot iets goeds? Ga op zoek naar voorbeelden.