Kijk naar het Saturday Night Live (SNL) filmpje Waterslide. Lachen is fijn en goed voor je gezondheid. Alle culturen kennen verschillende vormen van Humor. Hoe komt dat en waarom?
Lachen verlaagt de aanmaak van stresshormonen zoals cortisol en stimuleert de afgifte van endorfine. Het traint bovendien de longen en stimuleert de doorbloeding, wat een boost geeft aan het immuunsysteem. Humor helpt ons om zaken te relativeren. Door te lachen om een lastige situatie, creëer je psychologische afstand tot het probleem. Dit maakt het makkelijker om met stress om te gaan en voorkomt dat negatieve gedachten de overhand nemen. Samen lachen schept een onzichtbare band. Het doorbreekt barrières, vermindert spanningen in een groep en vergroot het onderlinge vertrouwen. In een sociale context is humor vaak de snelste weg naar verbinding.
Maar zoals elk instrument kan het ook worden ingezet om te vernietigen. Jullie onderzoeken de schaduwkant van humor.
Niet alle humor is bedoeld om te verbinden. Psychologen maken vaak onderscheid tussen verbindende humor en agressieve humor. Spot en sarcasme wordt gebruikt om anderen te kleineren, belachelijk te maken of te manipuleren.
Door een grap te maken waar slechts een specifieke groep om kan lachen ten koste van een ander, wordt humor een middel om "wij" versus "zij" te creëren. Dit versterkt de eigen groep, maar is destructief voor de buitenstaander.
Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de link tussen humorstijlen en persoonlijkheidskenmerken die we vaak associëren met kwaadaardig gedrag als narcisme en psychopathie. Mensen met deze kenmerken gebruiken humor vaak op een vijandige manier. Ze gebruiken humor om de gevoelens van anderen te negeren, om dominantie te tonen of om kritiek te uiten onder het mom van "het was maar een grapje". Dit laatste wordt ook wel gaslighting via humor genoemd: de ander kwetsen en vervolgens diegene de schuld geven van een "gebrek aan gevoel voor humor". In de geschiedenis is humor vaak gebruikt als een middel voor het kwaad op grote schaal. Grappen kunnen schadelijke vooroordelen bevestigen en normaliseren. Door een vijand of minderheidsgroep in spotprenten of grappen als belachelijk of minderwaardig af te schilderen, wordt de drempel voor geweld of onderdrukking verlaagd. Humor maakt wreedheid op die manier "verteerbaar".
De schaduwkant kan ook naar binnen gericht zijn. Zelfvernederende humor (niet te verwarren met gezonde zelfspot) wordt soms gebruikt als een ongezond verdedigingsmechanisme. Mensen maken zichzelf belachelijk om anderen voor te zijn, wat op de lange termijn het zelfbeeld en de mentale gezondheid kan uithollen.
Het verschil tussen "goede" en "slechte" humor zit vaak in twee factoren.
Intentie: Is het doel om te amuseren en te verbinden, of om te kwetsen en te domineren? Richting: Wordt er "omhoog" gelachen (tegen machthebbers of absurde situaties) of "omlaag" (tegen kwetsbare groepen)?
Zoek voorbeelden van gezonde en negatieve, agressieve humor. Denk aan standup-comedians als Bill Hicks, David Cross, Louis C.K., Daniel Sloss, David Carr, ... Kijk naar filmpjes van Saturday Night Live. Waar ligt de lijn? Is discussie mogelijk? Hoe komt het dat verschillende soorten humor bestaan? Welke humor gebruiken jullie zelf en waarom? Ga op onderzoek uit. Welke invloed ( goed en/of slecht) heeft humor op de toeschouwer? Experimenteer ...
Enkele vragen & bedenkingen die kunnen helpen …
Waar schuilt het kwaad ergens volgens jou? We denken vaak aan donkere steegjes of gevaarlijke monsters maar …
Misschien is het kwaad iets heel alledaags en banaal. Kwaad kan voortkomen uit onnadenkendheid. We zijn niet vaak bewust destructief. Het kwaad is de afwezigheid van empathie of kritisch denken.
Elke mens heeft een schaduwzijde. We voelen soms egoïsme, boosheid, … Hoe gaan we hiermee om? Willen/kunnen we dit altijd onder ogen zien? Misschien ontstaat zo wel het kwaad?
Misschien is de meest gevaarlijke schuilplaats van het kwaad, niet haat maar onverschilligheid. Mensen durven al eens wegkijken omdat het makkelijker, veiliger of comfortabeler is.
Het kwaad houdt zich ook schuil in groepsdenken en in "Wij-Zij" dynamieken. We reduceren anderen tot een label. Het kwaad vermomt zich dan als "gerechtigheid" of "ideologie".
Hoe kijken religieuze mensen naar het kwaad? Kijk/luister naar het verhaal van Job, dit is het derde boek van de wijsheid literatuur uit het Oude Testament. Wat zegt dit verhaal over het kwade en het goede?
Leidt het kwaad soms of altijd tot iets goeds? Ga op zoek naar voorbeelden.